Kan de overheid aansprakelijk worden gesteld naar aanleiding van de slechte staat van de rijweg?

Onze rechtsbijstandsverzekeraar DAS stelde zich de vraag en bracht een interessant artikel in het DAS Journaal van 30 april 2015.
Hieronder kunt u het antwoord vinden ….

VRAAG & ANTWOORD : Aansprakelijkheid van overheid – Slechte staat van rijweg

Mijn cliënt reed op een veldweg en kruiste een vrachtwagen die uit tegengestelde richting kwam. Op deze vrij smalle weg konden twee grote voertuigen (mijn cliënt heeft een 4X4) elkaar niet kruisen. Om de (onbekend gebleven) vrachtwagen te vermijden, week mijn cliënt uit naar rechts, naar de greppel van de rijweg.
In de greppel, die in zeer slechte staat was (gaten), beschadigde hij zijn twee rechterwielen en -velgen. 
Kan men deze greppel als een onderdeel van de rijweg beschouwen en de gemeente aansprakelijk stellen, op voorwaarde weliswaar dat men een niet te voorzien gebrek zou kunnen bewijzen (wat niet gemakkelijk zal zijn)?

Greppels maken in ieder geval deel uit van de openbare weg omdat er geen enkel verbod is om ze te gebruiken.

Zo werden gemeenten lange tijd op basis van art.1384 al.1 van het Burgerlijk Wetboek (aansprakelijkheid van de bewaker van een gebrekkige zaak) aansprakelijk geacht als fietsers ten val kwamen omdat hun fietswiel in een riooldeksel(die deel uitmaakte van de greppel) klem reed. Sindsdien werden de riooldeksels haaks (en niet meer evenwijdig) geplaatst ten opzichte van de rijweg.

Zelfs gelijkgrondse bermen toegankelijk voor het verkeer en die deel uitmaken van de openbare weg (Cass.21.4.2001) mogen de veiligheid van de weggebruikers (Beroep Luik 30.6.2010, R.G.A.R. 2011,14743) niet schaden.

Men zou dus kunnen argumenteren dat op het ogenblik van de feiten, de openbare weg een abnormaal kenmerk vertoonde, met name een gebrek dat de gemeente als bewaker van deze openbare weg aansprakelijk stelt. Van zodra het gebrek bewezen is, kan de gemeente haar aansprakelijkheid niet ontwijken wegens onoverkomelijke onwetendheid over het gebrek van de zaak (Cass.14.5.1999).

De verzekeraar van de gemeente zal ongetwijfeld zijn tussenkomst weigeren omdat uw cliënt rekening had moeten houden met de slechte staat van de greppels. Wellicht zal voor deze discussie de rechtbank moeten worden ingeschakeld…

Er is veel kans dat de rechter de gemeente aansprakelijk stelt op basis van art.1384 al.1 van het Burgerlijk Wetboek. Hij kan echter ook oordelen dat uw cliënt een fout beging omdat hij geen rekening hield met de slechte staat van de omgeving van de rijbaan. Als deze fout erkend wordt, zal de aansprakelijkheid verdeeld worden.

Dit was onlangs het oordeel van de politierechter in een vonnis van 13.5.2013 (VAV/CRA 2015/1, p.34). In onderhavig geval leed een automobilist schade aan zijn auto doordat de rijweg als gevolg van talrijke gaten abnormaal gevaarlijk was. De rechtbank oordeelt dat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest aansprakelijk is op basis van art.1384 al.1 van het Burgerlijk Wetboek, maar verklaart tevens de automobilist voor de helft aansprakelijk omdat hij zijn snelheid niet heeft aangepast en verkeerd reageerde op de aanwezigheid van de gaten.

 

Bewijzen… bewijzen… bewijzen

Wie eist, bewijst. Alles staat of valt met voldoende bewijzen.
Het slachtoffer moet bewijzen dat de schade veroorzaakt werd door de gebrekkige staat van het wegdek. Zonder bewijs is geen vergoeding mogelijk.

ONZE TIPS:

  • Blijf op de plaats van het ongeval en verwittig de politie. Vraag de politie de schade en de toestand van de weg vast te stellen. Als de politie niet wil komen, vraag dan een officiële registratie van je oproep (uur en datum). Ga dan zelf zo snel mogelijk langs bij de politie om klacht neer te leggen en verwijs naar de telefonische oproep. Dring er op aan dat er een PV wordt opgemaakt.
  • Maak foto’s van de schade en de toestand van het wegdek en de verkeerssituatie. Doe dat zo gedetailleerd mogelijk. Zorg dat er een datum op de foto’s staat, zodat het tijdstip van het ongeval bewezen is.
  • Spreek omstaanders en getuigen aan. Noteer hun gegevens zodat ze een verklaring kunnen afleggen. Misschien zijn er buurtbewoners die kunnen bevestigen dat de staat van de weg een probleem is en er al eerdere schadegevallen werden geregistreerd.
  • Bewaar alle beschadigde goederen, zodat ze geëxpertiseerd of geïnspecteerd kunnen worden.
  • Bij kwetsuren laat je die best onmiddellijk vaststellen. Wacht niet af of het vanzelf wel beter gaat, maar ga naar de dokter of de 1ste hulp om een vaststelling op de dag van het ongeval te kunnen voorleggen.
  • Doe gedetailleerd aangifte bij de rechtsbijstandverzekeraar. Stuur ons een uitgebreide beschrijving van wat er gebeurde en alle bewijsstukken. Wij stellen dan de overheid in gebreke.

 

Indien u vragen heeft mag u steeds contact met ons opnemen.